Weerman Ton baalt: nét geen 40 graden

Er is geen onderwerp waarover dagelijks meer discussie plaats vindt dan het weer. In de zomer van 2021 is dat nog een graadje erger en vliegen mensen elkaar erover in de haren. De mensen vooral die er in hun beroep van afhankelijk zijn. De wisselvalligheid bezorgt die beroepsgroep hoofdbrekens.

HATTEMERBROEK - Ton van Gelder is een weerman die vanaf 1983 het weer op de voet volgt, zich als een kind zo blij voelt bij een afwijkende wolkenlucht en dat bovendien met verstand van zaken fotografeert. “Ik ben er in Zalk mee begonnen; sinds mijn verhuizing naar Hattemerbroek heb ik er als het ware daar mijn tuin op ingericht. Het handwerk van vroeger is een gepasseerd station. Je hoeft niet langer een keer of wat per dag notities te maken: alles wordt door de instrumenten digitaal geregistreerd en doorgezet. De computer slaat het op, je kunt rustig een paar dagen van huis. Er zijn vele stations die zich er professioneel mee bezig houden en nog veel, meer amateurs die dat al dan niet verenigd ook doen. Voor geld hoef je het niet te laten. Voor 500 euro heb je betrouwbaar instrumentarium. Een deugdelijke regenmeter kost niet meer dan tien euro. Het is wel belangrijk dat je de apparatuur goed onderhoudt want één vogelpoepje kan de hele boel verzieken.”

Hoe verklaar je die wisselvalligheid in de waarnemingen?

“Door het simpele feit dat hier niet daar is. Wanneer het in Oldebroek regent, kan het in Wezep droog zijn; het verschilt soms van wijk tot wijk. Landelijk moeten we ons verlaten op pictogrammen. Als er regendruppels zijn afgebeeld is dat voor veel mensen een teken dat het ‘dus’ een verpeste dag wordt. Je hebt in geval van regen natuurlijk altijd nog het hulpmiddel van de Buienrader. Ook daar geldt echter het: hier en daar. Het is ook iets van de mens met een selectief geheugen. Veel mooiere warmere zomers in het verleden en als je de cijfers erop naslaat blijkt dat niet waar te zijn. Er zijn wel grote verschillen tussen stedelijk gebied en het platteland. Een bandbreedte van een graad of twee tussen de open vlakte en een dorpskern. Dat het hier negentig procent van de dag droog kan zijn en daar veel vaker regent, gaat aan de mens voorbij. Zelf ben ik aangesloten bij een keten van waarnemers in Overijssel. We zoeken elkaar op wanneer zich extremen aandienen. Dan gaat het om de nuances. Twee jaar geleden werd in Twente 40 graden gemeten. Bij mij bleef de teller op 39.9 graden staan. Dan is het balen, vooral wanneer collega’s je te kennen geven dat je ze lekker niet inhaalt.

Grote verschillen

Grote verschillen op kleine afstand?

“Als je dat zo wilt zien. Een tijdje geleden waaiden in Oosterwolde hoogspanningsmasten om en liet de wind ons hier vrijwel ongemoeid. Soms is het droog in Oldebroek en hebben we hier met regen te maken. Ik ken ook de uitspraak: ‘Apeldoorn regengat’. Daar schuilt veel waarheid in. Apeldoorn en Beekbergen liggen wat hoger en trekken het hemelwater eerder naar zich toe. Om diezelfde reden regent het in Heerde en Wapenveld meer dan in onze gemeente. Mijn interesse is onverflauwd gebleven: alleen ligt de tijd van de satellietschotel en de korte golf ontvanger achter me. Ik geniet intens van de wolkenluchten. Er is nauwelijks iets wat grotere invloed op ons heeft dan het weer, zo je wilt de natuur.”

Elfstedentocht

Als 24 jaar is er geen Elfstedentocht geweest. Komt die er ooit nog?

(Ton neemt de tijd) “Eerder was er al een gat van 22 jaar tussen 1963 en 1985. Het gaat vaak om clusters van twee of drie jaar. Dat gold voor de tochten in de jaren zestig, tachtig en negentig van de vorige eeuw. Het is een kwestie ook van sommeren. Daarmee bedoel ik het gemiddelde tussen de dag- en de nachttemperatuur. Als die bijvoorbeeld 0 en min tien zijn dan gaat het om vijf punten. Grosso modo moet je aan honderd punten komen om in de richting van de Elfstedentocht te schieten. Dit geeft dus enig houvast. Mijn gevoel zegt me dat we het niet meer meemaken, gelet op de mondiale stijging van de temperatuur. Hang me er niet aan op.” 

Tuin uitgebreid

Op naar het weerstation dat hij even later liefkozend de hand geeft in de tuin die hij speciaal voor de waarneming met enkele meters heeft uitgebreid.

(Tekst: Dick van der Veen)