Spoorsector toont nasleep van aanrijdingen: ‘Veel mensen weten niet dat de machinist als hoofdverdachte wordt gezien’

Voor veel reizigers betekent het een diepe zucht, een blik op het actuele vertrekbord en logistiek ongemak. Maar achter de kille omroep ‘aanrijding met een persoon’ gaat een onzichtbare kettingreactie van verdriet en trauma schuil. Met de nieuwe campagne Levens tot stilstand slaan Spoorsector Nederland en 113 Zelfmoordpreventie voor het eerst gezamenlijk de handen ineen. Het doel: de anonimiteit van het incident doorbreken, de impact op nabestaanden en personeel tonen en het taboe op hulp zoeken verkleinen.

Een zelfdoding op het spoor raakt gemiddeld zo’n 135 mensen. Het zijn de naasten die een dierbare verliezen, maar ook de professionals die er tijdens hun werk noodgedwongen getuige van zijn. Conducteurs, incidentenbestrijders, meldkamermedewerkers en uiteraard de machinisten dragen de gevolgen vaak nog jaren met zich mee. De spoorsector (NS, ProRail, Arriva, Keolis en Qbuzz) en 113 werken sinds 2010 samen aan fysieke maatregelen, maar treden nu breed naar buiten met een campagnefilm en aangrijpende videoportretten van collega’s.

Machteloosheid

In een van de campagnevideo’s vertelt Arriva-machinist Rafou openhartig over de seconden voor de klap en de onmacht die hem overviel. “Wat me vooral is bijgebleven is de machteloosheid op dat moment. Je remt uit alle macht, je kan geen kant op, je kan eigenlijk helemaal niks”, blikt hij terug. Na het incident neemt de professionele training het over. “Er moet van alles georganiseerd en gedaan worden. Daar word je voor opgeleid. Maar er is op dat moment gewoon geen ruimte voor je emoties.” Die emoties komen later, met een lange nasleep. “Dit is niet iets van één dag. Het duurt lang, dit blijft lang bij je. Dat geldt voor mij, mijn collega’s en de hulpdiensten. De impact is voor iedereen enorm.”

Machinist als hoofdverdachte

Machinist Naomi legt in haar videobijdrage uit hoe confronterend de realiteit ter plekke is. Waar reizigers doorgaans weinig meekrijgen van de afhandeling, belanden machinisten direct in een loodzwaar protocol. “Na een aanrijding blijf je in de meeste gevallen in de cabine totdat de politie er is. Je gaat niet naar buiten om te kijken. Dit omdat je vanuit de cabine eigenlijk al genoeg hebt gezien.” Vervolgens volgt een pijnlijke procedure die weinigen buiten het spoor kennen. Naomi: “Wat heel veel mensen niet weten, is dat de machinist als hoofdverdachte wordt gezien. Dit betekent dat je een zo feitelijk mogelijke verklaring moet afleggen. Hiervoor moet je, kort nadat het gebeurd is, het moment opnieuw beleven.” Wanneer het spoor wordt vrijgegeven, lijkt het voor de buitenwereld voorbij. “De treinen gaan weer rijden. Maar voor het treinpersoneel begint dan pas een heel proces van verwerking en ondersteuning.”

Bovenal is Levens tot stilstand een oproep tot preventie: dit leed mag nooit een gewoonte worden. De sector wil de drempel om te praten verlagen. Een simpele, oprechte vraag als “Hoe gaat het écht met je?” kan al genoeg zijn om het gesprek te openen en perspectief te bieden.

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten helpt en kan anoniem. Bel gratis 0800-0113 of chat via www.113.nl. Er zijn altijd mensen die naar je willen luisteren.