Wezepse imker aan het woord: ‘De sluipmoordenaar van de honingbij’

Imker Eke Statema luidde vorige week de noodklok over de droogte en het afnemende aantal toegestane bijenkasten op de heide. Collega-imker Dick Hup, eveneens uit Wezep, beaamt het probleem en wijst op een extra gevaar dat de lokale honingbij bedreigt: de oprukking van de Aziatische hoornaar.

Hanneke Bloemendaal

Hij houdt al decennialang bijen, maar nu vraagt imker Dick Hup zich serieus af hoe lang hij zijn geliefde hobby nog kan uitoefenen. “Per dag vang ik -met een schepnetje - zeker tien Aziatische hoornaars. Ze zijn te herkennen aan hun gele poten, daarom worden ze ook wel geelpoothoornaars genoemd. Ze zijn kleiner en donkerder dan de Europese hoornaar, die overigens niet gevaarlijk is voor de bij. Ze pakken bijen die terugkomen naar de kast, want die hebben nectar en stuifmeel bij zich. Het zijn dus slimme beesten. Ze eten het lijf van de bij op, want in het middenstuk zitten de voedingswaarden.” Hij vervolgt: “De Aziatische hoornaar rukt ieder jaar verder op vanuit het zuiden. In Frankrijk en Spanje zijn al imkers gestopt, omdat die beesten hele bijenkasten uitroeien.”

Lokstof

Omdat je als imker niet de hele dag naast je kasten kan gaan zitten om de agressieve geelpoothoornaars te vangen, zet Dick ook vallen in zijn tuin. “Je kan die vullen met de commerciële lokstof Trappit, maar ook zelf een lokstof maken van 1/3 bier, 1/3 wijn en 1/3 siroop. Een beetje gist erbij werkt ook. Maar beter is het om ze voor half mei te vangen, want dan heb je over het algemeen een koningin te pakken. Die gaat in het voorjaar een nest bouwen. Elk nest levert 50 tot 100 koninginnen. Stel dat daar 10 procent van overleeft, dan heb je zo weer 5 tot 10 nieuwe nesten. Het jaar erop weer meer, enzovoort. Een nest heeft meestal een doorsnede van 80 cm en bevat 500 tot 1000 hoornaars.  Ze zitten vaak hoog in een boom, dus de bestrijding is duur, omdat er een hoogwerker aan te pas moet komen. Behalve de wespendief, maar die zijn er niet genoeg, heeft de Aziatische hoornaar geen natuurlijke vijanden.”

Een val voor de Aziatische hoornaar.  - Hanneke Bloemendaal 

‘Mijn belangrijkste boodschap is: vang ze in het voorjaar. Doe het bij de bron’

Collega-imker Arie Souman kwam op het idee om de gemeente geld te laten geven voor elke dode Aziatische hoornaar die voor half mei ingeleverd wordt. “Dan is het geheid een koningin en kan er geen nest gemaakt worden. Ik denk aan 25 euro of 50 euro per koningin. Dat lijkt veel, maar het is goedkoper dan bestrijden. Er zijn vast mensen die hier iets mee willen verdienen.” Hij mijmert hardop: “Wellicht is dit ook een idee om samen met Groentje op te pakken. De Aziatische hoornaar pakt alles wat vliegt en vormt daardoor een bedreiging voor de hele biodiversiteit. Het insect doodt en eet enorme aantallen bestuivers van landbouwgewassen, groente en fruit. Omdat ruim 60 procent van onze landbouwgewassen afhankelijk is van bestuiving door insecten, zoals de honingbij, brengt een toename van dit moorddadige insect uiteindelijk onze voedselvoorziening in gevaar. Tel daar het dreigende tekort aan honing, was en medicinale propolis bij op, en het is duidelijk: dit is niet alleen een probleem voor de imker, maar voor ons allemaal.” Hij besluit: “Mijn belangrijkste boodschap is: vang ze in het voorjaar. Doe het bij de bron.”

Systeem

De komende winter wil Dick een systeem gaan bouwen om grootschalig Aziatische hoornaars te vangen. “Ik heb het op internet gezien bij andere imkers: je bouwt een soort afscherming van gaas, waar de bijen door heen kunnen vliegen, maar de hoornaar niet. De truc is dat de hoornaar achter de bij aanvliegt, maar vervolgens niet verder kan. Het is een rond systeem, waarin de hoornaar bovenin gevangen komt te zitten. Het is veel werk om te bouwen, je moet de juiste materialen hebben, maar Mijn belangrijkste boodschap is: vang ze in het voorjaar. Doe het bij de bron.”

‘Als het werkt, kunnen we het modulair maken’