Bewonderen, beluisteren en beleven in Nationaal Orgelmuseum

De gemeenten Elburg en Oldebroek herbergen vele verrassende musea. In deze rubriek brengt de Huis aan Huis/Veluwe Koerier alle musea stuk voor stuk in beeld.

Hanneke Bloemendaal 

De bijzondere collectie unieke orgels in combinatie met het prachtige eeuwenoude pand maken een bezoek aan het Nationaal Orgelmuseum in Elburg tot een absolute must.

Haar favoriet is het Gapinge-orgel: een opvallend exemplaar vanwege de vele versieringen, tevens een zeer verfijnd instrument gebouwd in de 18e eeuw door orgelbouwer Ludovicus de Backer. “We hebben het orgel genoemd naar de plaats ven herkomst: Gapinge in Zeeland”, vertelt Wilma Seijbel, die sinds 2020 directeur is het museum. “In de loop der eeuwen is er veel ‘geknutseld’ aan orgels, zoals het aanpassen van de windvoorziening waardoor er klankverandering ontstaat. Dit orgel is nog helemaal intact. Dat maakt hem zo bijzonder.” Ze vervolgt: “Mijn vader, Maarten Seijbel, heeft het museum in 1977 opgericht. Hij was destijds hoofdorganist van de Grote - of Sint Nicolaaskerk hier in Elburg. Ik was nog een kind, maar ik herinner me dat het allemaal begon met een koraalboek -een muziekboek dat speciaal voor orgel geschreven is- uit de 18e eeuw. Een geschenk van een buurvrouw. Van lieverlee kreeg hij steeds meer items aangeboden waarna hij een stichting oprichtte en een expositieruimte zocht. Hij vond een zaaltje in Museum Elburg; later verhuisde het museum naar de Rozemarijnsteeg. De verzameling breidde uit en een nieuw pand werd noodzakelijk.”
In 2014 werd het na een gesprek met de gemeente mogelijk om het museum in het huidige pand te huisvesten. Dit voormalige stadskasteel fungeerde van 1400 tot 1954 als stadhuis. “We konden het pand gelijk goed inrichten: de orgels, boeken, bladmuziek en andere items komen geweldig tot hun recht in dit historische pand. Vanaf 2015 is er nog veel meer bij gekomen dankzij subsidies en schenkingen. We hebben materiaal uit de 16e eeuw tot en met de 20e eeuw. Elke eeuw heeft zijn eigen kamer in het museum. In de diverse kamers kan je aan de hand van een muziekbox diverse orgels beluisteren. In het verbouwde pakhuis op de binnenplaats bevindt zich een concertzaal en het markante Boon-Leeflangorgel.”

De collectie van het Nationaal Orgelmuseum omvat 14 bespeelbare orgels. “Orgels zijn heel gevoelig voor temperatuur. We zijn dan ook heel blij dat we een vrijwilliger hebben, die onze orgels altijd stemt. We geven het hele jaar door gratis concerten: in de zomer elke week op dinsdagochtend en in de rest van het jaar op elke tweede zaterdag van de maand. ‘s Zomers worden de concerten verzorgd door semi-professionals of conservatoriumstudenten, op zaterdag door professionele organisten. We hebben ook zogenaamde ‘klapstoel’-concerten, dan ga je met je stoeltje door het museum om naar verschillende mini-concerten te luisteren.”
Het museum heeft verder een bibliotheek en een verkoopruimte met een grote collectie cd’s, bladmuziek en boeken. “We geven ook zelf boeken uit waaronder recent de uitgave ‘Overijsselse Orgels uit de periode 1450 tot 1825’ van dr. Auke Vlagsma.”

Naast een regulier bezoek zijn er op reservering groepsrondleidingen (tijdsduur en inhoud in overleg) mogelijk waarbij ook instrumenten worden bespeeld. Het museum draait volledig op vrijwilligers. “We zijn nog op zoek naar 2 baliemedewerkers. Je hoeft geen kennis van orgels te hebben, wel is het belangrijk dat je het leuk vindt om mensen welkom te heten.”
Nationaal Orgelmuseum, Van Kinsbergenstraat 5, 8081 CL Elburg. Info: 0525 68 4220 / www.nationaalorgelmuseum.nl