Uniek kunstwerk in Wezep verbindt verleden en heden

Krista van Norel uit Oosterwolde maakt van de brokstukken van een gedenksteen, afkomstig uit de voormalige muziekkoepel in Wezep, een uniek kunstwerk. Aan de hand van verhalen van toen en nu legt ze verbinding tussen verleden en heden. Uitgangspunt is de razzia die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog plaatsvond in Rotterdam. Onder de indruk van de vrijgevigheid van de inwoners van Wezep in oorlogstijd heeft de kunstenares naar een beeld gezocht dat blijvend herinnert aan deze vrijgevigheid, maar ook naar een procesmatig project waarin mensen met elkaar verbonden worden en een vertaling gemaakt wordt naar het heden. “Ook nu zie ik die vrijgevigheid van mensen terug komen bij het geven om vreemdelingen.”

Hanneke Bloemendaal

 ”Achter de voormalige muziekkoepel in Wezep schuilt een bijzonder verhaal”, vertelt Krista van Norel. “In de Tweede Wereldoorlog vond in Rotterdam een grote razzia plaats. Mannen werden opgepakt en op transport gesteld naar Kampen. Vandaaruit moesten ze lopend naar Wezep waar ze ondergebracht werden in wat nu de Prinses Margrietkazerne heet. Het was aan het eind van de oorlog en voedsel was schaars. De inwoners van Wezep zijn toen heel vrijgevig geweest en hebben de mannen voedsel en drinken toegestopt. Dat is de Rotterdammers bijgebleven en na de oorlog hebben zij Wezep als dank een muziektent geschonken. Deze is later vervangen door een muziekkoepel. Deze muziekkoepel is tijdens de herinrichting van het Meidoornplein afgebroken en hierbij is de bijbehorende gedenksteen in stukken gebroken. De gemeente Oldebroek heeft vorig jaar een oproep gedaan voor ideeën om de brokstukken te verwerken in een kunstwerk.”  

Het kunstproject
Uit meerdere inzendingen werd na een presentatie het kunstproject van Krista van Norel gekozen. “Ik vind het belangrijk dat het kunstwerk niet alleen een statisch monument is, maar ook een sociaal kunstproject waarbij ik mensen bij elkaar breng die nu betrokken zijn bij hulp en opvang van mensen in nood. Ik heb voor het project mensen die te maken hebben gehad met de razzia en met de herdenkingssteen benaderd om te interviewen waaronder nabestaanden uit Rotterdam en ooggetuigen uit Wezep. Ik heb onder meer met Jan Terlouw gesproken, die in oorlogstijd in Wezep woonde. Hij heeft destijds met zijn vader voedsel uitgedeeld. Ook hem is de vrijgevigheid van toen bijgebleven. Om de verbinding met het heden te leggen heb ik daarnaast verhalen verzameld van huidige vluchtelingen en medewerkers van vluchtelingenwerk. Zo kwam ik onder meer uit bij Liesbeth Smit van de Huiskamer van Wezep. Zij is werkzaam bij Humanitas en begeleidt ook vluchtelingen. Door dit contact is het idee ontstaan om tijdens het Vrijheidsontbijt op 5 mei -een activiteit van de Huiskamer- te vertellen over mijn project en de deelnemers aan het ontbijt bij het kunstwerk te betrekken. Dit laatste is gebeurd aan de hand van gesprekskaarten met vragen, het inspreken van antwoorden en het vasthouden van een brokstuk van de gedenksteen waarmee ze op de foto zijn gegaan. Samen houden ze een stukje geschiedenis vast.”

Handen in gips
De kunstenares heeft de handen van geïnterviewden, maar ook van deelnemers aan het vrijheidsontbijt in gips gegoten. Al deze handen verbindt ze met een woldraad (’’wol is zacht, wol heelt’) als symbolische verbintenis tussen verleden en heden. Ook de gedenksteen wordt weer tot een gemaakt door deze met een woldraad aan elkaar te verbinden. De verzamelde verhalen zijn te beluisteren aan de hand van QR-codes die bij het kunstwerk komen te hangen. “Het gaat om veel verschillende verhalen, maar wat iedereen verbindt, is dat iedereen geeft. Ongeacht religie of afkomst. Dat vind ik heel hoopvol, zeker gezien de situatie op veel plekken in de wereld.” Ook de handen van de joodse Maud Peper-Dahme, die in de oorlog in Elburg ondergedoken zat, zijn in gips gegoten. “Zij was in Nederland voor de viering van 80 jaar vrijheid. Ze heeft niet de razzia van Rotterdam meegemaakt, maar wel ervaren hoe vrijgevig de mensen waren.” Ze besluit: “Ik wil het kunstwerk naar vandaag de dag trekken. We moeten onze vrijheid niet alleen koesteren, maar ons er ook samen voor blijven inzetten.”

Bijschrift - Hanneke Bloemendaal

Onthulling
Alle handen samen vormen een kunstwerk en komen met de steen in MFC De Brinkhof te hangen. De onthulling is vanwege de verbouwing van de Brinkhof uitgesteld naar maandag 8 december. “De dag ervoor is de Dag van de Vrijwilliger: dit past mooi bij het kunstwerk, omdat vrijwilligers van toen en nu erbij betrokken zijn.”