Agressief, hinderlijk en eng.....Is het negatieve imago van de wesp terecht?

Voor velen is het wellicht onbekend dat het jaar 2024 is uitgeroepen tot het Jaar van de Wesp. Een initiatief van Naturalis Biodiversity Center, EIS Kenniscentrum Insecten, de Wespenstichting, de Nederlandse Entomologische Vereniging en de jeugdbonden JNM en NJN. Een opvallende keus, want de wesp is niet bepaald een populair insect. Reden te meer, vindt Nathan Veenstra van de Wespenstichting, om de wesp eens in het zonnetje te zetten en zijn negatieve imago op te krikken.

Hanneke Bloemendaal

Het is mooi weer en de terrasjes lonken. Genieten is er echter niet bij, want nog maar nauwelijks is je bestelling gearriveerd of wespen storten zich op je drankje of op het ijsje van je kind. Wie heeft deze ervaring niet? Ook in eigen tuin kan het, zeker in de maand augustus als wespen actief zijn, niet fijn zijn om buiten te eten. Wespen, we vinden ze vaak hinderlijk, agressief en eng. Terecht? 

Nathan Veenstra is sinds 2023 actief bij de Wespenstichting en hij schetst een ander beeld. “Ten eerste is er niet zoiets als DE wesp, want er zijn allerlei wespensoorten, die elk hun eigen karakteristieken hebben. Wist je dat er alleen al in Nederland 5000 (!) wespensoorten zijn? Je kan onderscheid maken tussen solitaire wespensoorten, daar heb je geen overlast van, en sociale wespensoorten. Als stichting focussen wij ons op sociale wespensoorten, de minst populaire variant. Eigenlijk zijn er maar twee soorten, die overlast veroorzaken, die noemen we ook wel ‘limonadewespen’. Als deze wespen in actie komen, moet je bedenken dat ze eigenlijk alleen maar uitgehongerd zijn, waardoor ze op zoek gaan naar voedsel.”  

Wespenbuffet

Overlast kan heel goed voorkomen worden door een zogenaamd ‘wespenrestaurantje’ of ‘wespenbuffetje’ te maken. “In het kort komt het hier op neer: zet een schoteltje liefst met overrijp fruit of andere zoetigheid, honing of jam, neer op een plek waar je zelf niet hoeft te komen. Dan komen ze minder snel op je terras af. Begin hier eind juli/begin augustus mee. Het is wel van belang om dit buffetje in augustus aangevuld te houden. Meer informatie hierover is te vinden op onze website.” Nathan geeft aan dat een wespensteek pijnlijk is, maar dat het voorkomen ervan met name begint met rustig blijven. “Wespen zien vrij slecht en gaan vooral op beweging af. Dat is voor hen een trigger. Een wesp steekt niet zonder aanleiding. Wat ons betreft is er geen bewijs dat een wesp zomaar steekt, er gaat altijd iets aan vooraf. De kans dat je door een wesp gestoken wordt is echt relatief klein, de kans dat je ook nog allergisch bent is nog veel kleiner. Je merkt dat vrij snel, dan is ook echt snelle actie geboden.
Verder: wespen eten muggen en dazen. Ik heb een keer een hoornaarnest in mijn tuin gehad en heb nog nooit zo weinig muggen gehad als toen. Ze eten ook wel verzwakte wespen.”

Wespennest

De Wespenstichting geeft ook advies over wespennesten. “Soms kan een nest blijven zitten, al dan niet met wat aanpassingen, bijvoorbeeld door de opening te verplaatsen. Als je erbij kan, kan ook het hele nest verplaatst worden. Wij kijken graag mee naar een oplossing. Er hoeft echt niet altijd een ongediertebestrijder bij te komen. Ook in het kader van natuur en milieu is het goed om na te denken of je gif wilt gebruiken. Gif heeft meer impact dan alleen op het nest.”

Wespentelling

Van 17 tot en met 25 augustus wordt er op initiatief van de Wespenstichting een nationale wespentelling gehouden. “Het doel is tweeledig: enerzijds willen we graag weten hoe het met de wespenstand is, anderzijds willen we mensen leren onderscheid te maken: soms wordt al gedacht dat een zweefvlieg een wesp is.” Een telformulier met plaatjes van soorten wespen is te downloaden via www.wespenstichting.nl.

Publieksonderzoek

In het kader van het Jaar van de Wesp wordt er van midden augustus tot begin september een publieksonderzoek gehouden. Initiatiefnemer is Aglaia Bouma, entomoloog bij Naturalis Biodiversity Center in Leiden. Bram Cladder, student biologie, is als stagiair verbonden aan het onderzoek.
Hij licht toe: “Op terrassen in de horeca wordt vaak gebruik gemaakt van traditionele, doorgaans ook dure, wespenvallen. Wespen worden hiermee gedood. Dit heeft geen zin, want het nest waar de wesp vandaan komt, heeft nog steeds honger. Er wordt dan gewoon een nieuwe werkster gestuurd. Wij denken dat het aanbieden van een zoete voedselbron, denk aan een schaaltje jam op een plek waar dit geen overlast veroorzaakt, ervoor zal zorgen dat de wespen niet of nauwelijks geïnteresseerd zijn in het eten en drinken van de gasten. Wespen ‘vertellen’ namelijk aan elkaar waar de zoetigheid te vinden is. Een groot bijkomend voordeel van deze manier van lokken, is dat de wespen, maar ook ‘onschuldige’ bijen, zweefvliegen en vlinders niet dood gaan.”

Deelnemers gezocht

Er worden nog horecaondernemers gezocht die mee willen doen aan het onderzoek. Deelnemers worden willekeurig ingedeeld in één van de drie groepen: traditionele vallen, alternatieve lokmethoden (jam) of geen lokmiddel. Ook terrasbezoekers kunnen meedoen aan het onderzoek: vanaf 17 augustus is op onderstaande website een link beschikbaar met deelnemende terrassen. Verder is het mogelijk om als particulier mee te doen door in eigen tuin, bijvoorbeeld helemaal achterin, een bakje zoetigheid of een val te plaatsen. Ook hiervoor geldt dat bij deelname de indeling willekeurig is. Kijk voor meer informatie en aanmelden op www.naturalis.nl/wespen.