Gerjan Ruijter en Hans Appel bij de afmijnklok in het gebouw van de voormalige visafslag.
Gerjan Ruijter en Hans Appel bij de afmijnklok in het gebouw van de voormalige visafslag. José Oosthoek

Voormalige visafslag Elburg is een gebouw vol interessante verhalen

Overig

In de Zomerserie ‘Aan de Haven’ elke week een verhaal van één of meer mensen die de haven van Elburg aandoen. Ze hebben stuk voor stuk interessante dingen te melden. Leuk om naar te luisteren, nog leuker om op te schrijven. En… nóg leuker om te lezen. Deze week zijn we in de voormalige visafslag, een gebouw vol met verhalen.

ELBURG - In de visafslag straalt alles historie uit. De visserij, de botters en manieren om te vissen en de veilingklok. Geen klok die bij opbod de prijs bepaalt, maar door afmijnen. Hans Appel en Gerjan Ruijter, vrijwilligers en suppoosten van stichting De Visafslag weten er alles over en vertellen hun verhalen aan de toeristen. ,,Slechts zelden komen toeristen heel gericht om meer te weten te komen over de visafslag”, zegt Hans Appel. ,,Voor de meesten is het nieuw, deze manier van veilen. De meesten denken ook dat hier vis te koop is, maar dat is niet zo, alleen op de zaterdag van het Botterweekend veilen we vis.”

VISSERIJ

Appel is ongeveer tien jaar vrijwilliger bij de visafslag en al lang lid van de Botterstichting. ,,De visserijverhalen heb ik altijd gevolgd, ik ben er door gebiologeerd en me gaan verdiepen in de visafslag. Bij de Botterstichting heb ik ook veel verteld over de visserij. De link tussen de visserij, botters en visafslag intrigeert me. Het varen en zeilen van de botters en met als functie het vissen, dat maakt het interessant. Bovendien is Elburg een historisch stadje en ik ben geïnteresseerd in geschiedenis.

Die geschiedenis zie je in het gebouw van de visafslag en daarover vertellen doe ik graag. Kennis overbrengen en hierdoor krijg je vaak mooie gesprekken met de bezoekers. Er was vorig jaar een man die in een touwfabriek gewerkt heeft. Hij herkende natuurlijk veel en daar volgden interessante gesprekken uit. De leefwijze van de vissers vertel ik ook graag en de mensen weten soms niet wat ze horen. Met zijn tweeën op een boot, in weer en wind, wat ze dan meemaakten. Het is verweven met de kennis die ik op de botterwerf opgedaan heb.”

OPA GERRIT

Gerjan Ruijter is met zijn 22 jaar de jongste vrijwilliger van de suppoostengroep van de visafslag. ,,In de derde klas van de middelbare school was ik op zoek naar een maatschappelijke stage”, vertelt hij. ,,Je kon op een website zoeken, maar ik vond er eigenlijk niets leuks tussen staan. Niet leuk genoeg om stage te lopen. Toen heb ik Willem van Norel, de geschiedenisdocent gevraagd of ik op de zaterdag van het Botterweekend mocht helpen in de visafslag, ik wilde me verdienstelijk maken en daar waren ze blij mee. Ik vond de geschiedenis al interessant, mede door mijn achtergrond.

Mijn opa van moederskant; opa Gerrit, was één van de laatste vissersmannen tot aan de afsluiting van de Zuiderzee. Op de bekende foto, waarop te zien is dat het laatste gat in de Afsluitdijk gedicht wordt, op 10 juli 1956, staat mijn opa ook. Op de EB 58 met zijn vader Jacob van Triest en zijn jongste broer Toon van Triest.”

GESCHIEDENIS

Na zijn maatschappelijke stage heeft Ruijter nog documenten van de visafslag gedigitaliseerd en hiermee haalde hij de punten die nodig waren voor school. ,,Toen kwam de vraag of ik me wilde aansluiten bij de suppoostengroep”, herinnert hij zich. “Dat heb ik gedaan, dat is nu zeven jaar geleden, ik was 15. Ik vind het nog steeds interessant, de verhalen van jong en oud over ons visserijverleden. Ik heb het mijn opa nooit kunnen vragen. Toen ik me begon te interesseren voor de geschiedenis, was mijn opa al zwaar dementerend, we konden geen goede gesprekken meer hebben.”

AFMIJNEN Wanneer toeristen in de deur van de visafslag vragen of er vis te koop is en een ontkennend antwoord krijgen, is het voor de vrijwilligers een uitdaging om ze toch naar binnen te loodsen. ,,Ik vraag hen vaak of ze weten wat dit gebouw betekend heeft voor veel vissersmannen”, zegt Ruijter. “Meestal worden ze nieuwsgierig als ze de veilingklok zien, sommigen kennen hem van de bloemenveiling.”

,,De klok heeft 75 afslagpunten, terwijl we maar dertig zitplaatsen hebben”, vult Appel aan. ,,Dat komt doordat de klok eerst op een groenteveiling heeft gehangen. Daarna is hij op de Flevohof geweest. Toen de Flevohof stopte heeft de directeur van de Flevohof, een Elburger, ervoor gezorgd dat de klok terugkwam in Elburg. In 1914 is de visserijvereniging ‘Ons Belang’ opgericht. Tot 1914 bepaalde de opkoper de prijs van de vis, er werd met de mond afgemijnd.

De prijs ging langzaam naar beneden en wie het eerste ‘mijn’ riep, had de vis. Hier ontstond nogal eens heibel om, wie nou het eerste was. In 1919 kocht de gemeente de elektrische afmijnklok, dat was nogal wat, moderne techniek. Maar het hielp wel, er was geen twijfel meer over wie het eerste was, het was eerlijker en geen geruzie meer. Het afmijnen leggen we uit aan de bezoekers. De meeste mensen kennen veilen bij opbod wel, maar afmijnen gaat anders. Vooral kinderen vinden het mooi om op de knop te drukken. In de buitenste ring van de klok staat het aantal stuivers dat voor een pond vis betaald moet worden.”

KUBBE

De manieren van vissen zijn voor veel mensen ook niet altijd bekend; de kubbe, het hoekwant, het vissen met een kistje en het ijsvissen met de slee. ,,Omdat dit soms lastig uit te leggen is in het Duits, heb ik vertalingen in het Engels en Duits gemaakt voor de bordjes die in het gebouw hangen”, aldus Gerjan Ruijter. ,,Sommige woorden zijn moeilijk te vertalen, zoals de vaktermen.

Je moet het goed uitleggen, want als je zegt ‘Varen met een botter’ tegen een Duitse toerist, en hij verstaat ‘fahren’, dan denkt hij dat een botter een auto is. Een paar jaar geleden was het ook zo warm, bijna net zo warm als nu”, vertelt Ruijter. ,,Toen kregen we meer honden binnen die de schaduw opzochten dan mensen. Gelukkig volgden hun baasjes ook wel. We krijgen geen subsidie, maar hebben een fooienpot waarin bezoekers een vrijwillige bijdrage kunnen doen. Vanaf de eerste dinsdag in juli tot en met september zijn we elke dinsdag tot en met zaterdag geopend van 14.00 tot 17.00 uur.”

José Oosthoek

advertentie
advertentie
Afbeelding
Leuke verhalen na schrijfworkshop Tineke Honingh 17 aug, 15:45
Afbeelding
Vizier op ’t Harde en Hulshorst: competitie met inspirerende tegenstanders 17 aug, 15:03
Afbeelding
Gait van de Renderklippen: Rebels 15 aug, 11:07
Afbeelding
Brandweer houdt water op voorraad wegens groot risico natuurbrand 15 aug, 11:05
Afbeelding
Opgelet, zakkenrollers: bendes maken de regio onveilig 15 aug, 09:42
Afbeelding
Brommers kiek’n in Elburg voor het goede doel, daar maak je je agenda voor vrij 14 aug, 10:34
Afbeelding
Classic demo in ’t Harde: snikheet maar zó cool! 14 aug, 09:41