Zesde Open Joodse Huizen in Elburg

door Jannes Bijlsma

Elburg - Hoe zag het leven van joodse stadsgenoten er voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog uit? Die vraag wordt beantwoord tijdens het evenement Open Joodse Huizen in Elburg, dat wordt gehouden op zaterdag 6 mei.

Op deze dag worden woningen, waar in die periode joden woonden, opengesteld en worden verhalen over deze mensen gedeeld. Het gaat om de huizen aan de Beekstraat 38, Beekstraat 3, Beekstraat 46, Bloemstraat 24, Jufferenstraat 29 en Bloemstraat 9/11. Daarnaast is er in Museum Sjoel Elburg de film Mazzeltov te zien; een documentaire over joodse onderduikkinderen en het verzet op de Noordwest Veluwe.

Het is de zesde keer dat het evenement wordt gehouden. De afgelopen edities trokken honderden mensen, verdeeld over de verschillende locaties. Nieuw op de ‘menukaart’ van de Open Joodse Huizen is de woning aan de Bloemstraat 24. “Het verhaal daarachter heeft ook wel een actueel tintje”, aldus Greet Visser, coördinator van het evenement namens de organiserende Stichting Vrienden van Sjoel Elburg. Ze vertelt: “Hier woonde het joodse meisje Gerda Steinhauer met haar ouders. Haar vader was in het voorjaar van 1938 uit Oostenrijk gevlucht, toen de dreiging van de nazi’s daar te groot was. Hij vond een gastvrij onderkomen bij de familie Forster aan de Jufferenstraat. In september van dat jaar probeerde Leontine met haar vijfjarige dochtertje Gerda ook naar Elburg te komen. Eerst werden ze tegengehouden bij de grens. Dat is vergelijkbaar met hoe Syrische vluchtelingen momenteel in Griekse kampen vastzitten. Uiteindelijk konden ze toch naar Elburg komen en gingen ze aan de Bloemstraat wonen.” Het liep echter dramatisch met hen af. In 1942 werden ze vermoord in concentratiekamp Auschwitz.

Voor het eerst is er tijdens de Open Joodse Huizen ook aandacht voor het verzetswerk in Elburg. Hiervoor wordt de Christelijk Gereformeerde kerk (Beekstraat 6) opengesteld. Vanuit het kerkgebouw werden in de oorlog illegale bladen verspreid en dominee Gruppen was zeer actief in het verzet. Bep de Waard-Ruys vertelt hierover. Het is volgens Visser van groot belang dat de verhalen over de joden in Elburg blijvend verteld worden. “Ze werken inspirerend. Je gaat jezelf de vraag stellen: wat had ik gedaan als ik in die tijd had geleefd. Was ik er geweest voor de joodse medemens of niet? We leven momenteel in een tijd, waarin mensen worstelen met de vraag hoe we met minderheden en met vluchtelingen omgaan. Dat blijft misschien wat ver weg, maar door deze persoonlijke verhalen komen ze dichtbij. Ze raken je in het hart.”

Het hele programma, inclusief locaties en aanvangstijden, is te vinden op www.openjoodsehuizen.nl/nl/elburg2017.